طرحهای نوسازی ناوگان حملونقل عمومی در حالی با محوریت جایگزینی خودروهای فرسوده دنبال میشود که ارقام متفاوتی برای تسهیلات خرید تاکسی، اتوبوس و خودروهای مورد استفاده در حملونقل مسافر اعلام شده است. بر اساس اطلاعات منتشرشده، سقف این حمایتها از حدود ۴۰۰ میلیون تومان برای برخی خودروهای عمومی آغاز میشود و در مورد اتوبوسها به ۱۵ میلیارد تومان میرسد.
با این حال، همه ارقام مطرحشده در گزارش اولیه، جزئیات اجرایی یکسانی ندارند و بخشی از آنها به طرحهای مشخص برای ناوگان عمومی مربوط است؛ بنابراین نمیتوان این تسهیلات را بهعنوان وام عمومی برای همه مالکان خودروهای فرسوده در نظر گرفت.
تسهیلات نوسازی برای کدام وسایل نقلیه در نظر گرفته شده است؟
طبق اطلاعات منتشرشده، برای نوسازی تاکسیهای برقی حدود یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان تسهیلات پیشبینی شده است. این رقم در چارچوب برنامههای جایگزینی تاکسیهای فرسوده با خودروهای برقی مطرح شده و هدف آن کاهش هزینه اولیه خرید برای تاکسیرانان است.
برای تاکسیهای دوگانهسوز نیز تسهیلاتی در نظر گرفته شده است. در گزارش اولیه رقم این حمایت یک میلیارد تومان اعلام شده، اما در برخی گزارشهای دیگر درباره طرحهای نوسازی تاکسی، رقم ۴۰۰ میلیون تومان برای تاکسیهای دوگانهسوز و یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان برای تاکسیهای برقی مطرح شده است. تفاوت این ارقام میتواند ناشی از تفاوت در شهر، نوع طرح، منبع تأمین مالی یا مرحله اجرای برنامه باشد و برای تعیین رقم قطعی، باید به اطلاعیه اجرایی دستگاه متولی و بانک عامل مراجعه کرد.
در بخش اتوبوسرانی، تسهیلاتی تا سقف ۱۵ میلیارد تومان اعلام شده است. بر اساس گزارش خبرگزاری مهر، این حمایت برای نوسازی ناوگان مسافری در نظر گرفته شده و معادل ۶۰ درصد قیمت هر دستگاه اتوبوس، با نرخ سود ۱۱ درصد و بازپرداخت پنجساله عنوان شده است. بنابراین رقم ۱۵ میلیارد تومان سقف تسهیلات است و لزوماً به معنای پرداخت این مبلغ به همه متقاضیان نیست.
آیا مالکان خودروهای سواری شخصی وام مستقیم دریافت میکنند؟
بر اساس متن گزارش اولیه، برای مالکان خودروهای سواری شخصی فرسوده وام مستقیم جداگانهای در نظر گرفته نشده است. حمایت اعلامشده برای این گروه شامل گواهی اسقاط و ارزش لاشه خودرو است. در همین گزارش، ارزش سه گواهی اسقاط حدود ۱۸۰ میلیون تومان و ارزش لاشه بین ۴۰ تا ۵۰ میلیون تومان برآورد شده است.
با این محاسبه، مالک خودروی سواری فرسوده ممکن است در مجموع حدود ۲۲۰ تا ۲۳۰ میلیون تومان مشوق مستقیم دریافت کند. البته ارزش گواهی اسقاط ثابت و همیشگی نیست و به مقررات، نوع خودرو، تعداد گواهی تعلقگرفته، شرایط بازار و نحوه اجرای طرح بستگی دارد. از این رو، رقم نهایی دریافتی هر مالک باید هنگام مراجعه به سامانه یا مرکز مجاز اسقاط مشخص شود.
همچنین در گزارش اولیه آمده است که مالکان خودروهای سواری فرسوده میتوانند خودروی داخلی را بدون قرار گرفتن در صف عادی یا قرعهکشی خریداری کنند. این امتیاز نیز باید تابع شرایط ثبتنام، ظرفیت خودروساز، نوع خودروهای عرضهشده و ضوابط رسمی هر مرحله باشد و نمیتوان آن را به معنای تضمین تحویل فوری یا انتخاب آزادانه همه محصولات دانست.
تسهیلات اعلامشده چه ارتباطی با موتورسیکلت و خودروهای عمومی دارد؟
گزارش منتشرشده تأکید دارد که وامهای ۴۰۰ میلیون تا ۱۵ میلیارد تومانی عمدتاً به موتورسیکلت، تاکسی، اتوبوس و خودروهای فعال در حملونقل عمومی مربوط است. این موضوع اهمیت دارد، زیرا ممکن است انتشار یک عدد کلی، این تصور را ایجاد کند که همه دارندگان خودروهای فرسوده شخصی میتوانند از وام چندصد میلیون تومانی استفاده کنند؛ در حالی که چنین برداشتی با جزئیات موجود در خبر سازگار نیست.
در مورد خودروهای سواری کرایه بینشهری نیز خبرگزاری مهر از تسهیلات ۵۰۰ میلیون تومانی با نرخ سود چهار درصد و بازپرداخت پنجساله خبر داده است. این نوع حمایت، به ناوگان حملونقل عمومی و متقاضیانی اختصاص دارد که شرایط طرح نوسازی را داشته باشند، نه خودروهای سواری شخصی که صرفاً برای استفاده خانوادگی تردد میکنند.
اجرای طرح چه چالشهایی دارد؟
مهمترین مسئله، فاصله میان اعلام تسهیلات و اجرای واقعی آن است. پرداخت وام به تأمین منابع بانکی، معرفی بانک عامل، تعیین وثایق، احراز فرسودگی، تأمین خودروی جایگزین و ظرفیت تولید یا واردات وابسته است. در مورد تاکسیهای برقی، آمادهبودن زیرساخت شارژ و خدمات پس از فروش نیز بر امکان اجرای گسترده طرح اثر میگذارد.
از سوی دیگر، مشوق اسقاط زمانی اثرگذار خواهد بود که ارزش گواهیها، فرآیند انتقال آنها و زمان پرداخت وجه لاشه برای متقاضی شفاف باشد. بدون اعلام دستورالعمل کامل، نمیتوان درباره مبلغ نهایی، زمان پرداخت یا تعداد خودروهای مشمول با قطعیت اظهارنظر کرد. همچنین ادعای مربوط به مصرف سالانه سهمیه سوخت توسط خودروهای فرسوده کلانشهرها در منابع مستقلی که بررسی شد، بهطور کامل تأیید نشد و باید تا انتشار آمار رسمی، با احتیاط به آن نگریست.
جمعبندی
آنچه تاکنون قابل اتکاتر به نظر میرسد، اختصاص تسهیلات تا سقف ۱۵ میلیارد تومان برای نوسازی اتوبوسهای مسافری، حمایت حدود یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومانی برای تاکسیهای برقی و تسهیلات جداگانه برای برخی خودروهای حملونقل عمومی است. مالکان خودروهای سواری شخصی فرسوده، طبق اطلاعات موجود، بیشتر از مسیر گواهی اسقاط، ارزش لاشه و امتیاز خرید خودرو حمایت میشوند، نه از طریق وام مستقیم عمومی.
در نتیجه، متقاضیان باید پیش از اسقاط خودرو یا امضای قرارداد، جزئیات طرح، رقم قطعی تسهیلات، نرخ سود، دوره بازپرداخت، بانک عامل و شرایط تحویل خودروی جایگزین را از مراجع رسمی بررسی کنند.
منبع رسمی و پیگیری
خبرگزاری مهر در گزارشی درباره نوسازی ناوگان مسافری کشور، تسهیلات معادل ۶۰ درصد قیمت اتوبوس تا سقف ۱۵ میلیارد تومان، با نرخ سود ۱۱ درصد و بازپرداخت پنجساله را به نقل از معاون حملونقل سازمان راهداری و حملونقل جادهای منتشر کرده است. جزئیات مربوط به تاکسیهای برقی و دوگانهسوز نیز در گزارشهای رسانهای از اظهارات مسئولان حوزه نوسازی مطرح شده، اما شرایط نهایی اجرا باید از طریق اطلاعیه سازمانهای متولی، بانک عامل و سامانههای رسمی اعلام شود.