محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، از جمع‌بندی نظام تصمیم‌گیری کشور برای رفع فیلترینگ خبر داده و گفته است این روند باید به‌صورت تدریجی و با هماهنگی نهادها و شوراهای قانونی دنبال شود. او همچنین بر ضرورت ارتقای کیفیت اینترنت تأکید کرده است؛ موضوعی که در ماه‌های اخیر به یکی از مطالبات اصلی کاربران، کسب‌وکارهای اینترنتی و فعالان حوزه فناوری تبدیل شده است.
عارف درباره سرنوشت فیلترینگ چه گفته است؟
بر اساس گزارش منتشرشده، معاون اول رئیس‌جمهور در نشست هم‌اندیشی با جمعی از چهره‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی اعلام کرده است که نظام تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری کشور به این نتیجه رسیده که رفع فیلترینگ باید انجام شود. در روایت منتشرشده از این اظهارات، تأکید شده است که دولت قصد ندارد برای اجرای این سیاست به «شوک‌درمانی» یا تصمیم‌های ناگهانی متوسل شود.
مطابق این گزارش، عارف گفته است رئیس‌جمهور تصمیم گرفته پرونده فیلترینگ بسته شود، اما اجرای این تصمیم به دلیل وجود نهادها و شوراهای قانونی، به‌صورت مرحله‌ای و با هماهنگی میان بخش‌های مختلف انجام خواهد شد. این سخنان به معنای اعلام رفع فوری همه محدودیت‌ها نیست؛ بلکه از یک مسیر تدریجی برای بازنگری در وضعیت موجود حکایت دارد.
چرا رفع فیلترینگ به‌صورت مرحله‌ای دنبال می‌شود؟
موضوع فیلترینگ در ایران تنها در اختیار یک دستگاه یا وزارتخانه قرار ندارد و تصمیم‌گیری درباره بسیاری از سکوها و خدمات آنلاین، با مشارکت نهادهای مختلف انجام می‌شود. به همین دلیل، اجرای هر تغییر در این حوزه نیازمند هماهنگی‌های حقوقی، فنی و سیاست‌گذاری است.
در اظهارات منتسب به عارف نیز بر همین نکته تأکید شده است. دولت می‌خواهد تصمیم‌های اتخاذشده به شکلی اجرا شود که دوباره به وضعیت قبلی بازنگردد و از ایجاد ناهماهنگی میان دستگاه‌های مسئول جلوگیری شود. بنابراین، حتی در صورت وجود اراده سیاسی برای کاهش محدودیت‌ها، نحوه اجرا و زمان‌بندی آن می‌تواند به تصمیم نهادهای قانونی و فراهم‌شدن مقدمات فنی وابسته باشد.
این رویکرد همچنین نشان می‌دهد که منظور از بسته‌شدن پرونده فیلترینگ، لزوماً بازشدن هم‌زمان و بدون قیدوشرط همه پلتفرم‌ها نیست. جزئیات مربوط به هر سکو، شیوه دسترسی، الزامات حقوقی و سیاست‌های نظارتی همچنان نیازمند اعلام رسمی و تصمیم‌گیری جداگانه است.
ارتقای کیفیت اینترنت چه جایگاهی در برنامه دولت دارد؟
بخش دیگری از این خبر به کیفیت اینترنت اختصاص دارد. طبق اطلاعات اولیه، دولت ارتقای کیفیت اینترنت را نیز در دستور کار قرار داده است. این موضوع می‌تواند طیف گسترده‌ای از مسائل را شامل شود؛ از افزایش پایداری و سرعت اتصال گرفته تا کاهش اختلال، بهبود دسترسی به خدمات آنلاین و تقویت زیرساخت‌های ارتباطی.
کیفیت اینترنت برای کاربران فقط به سرعت دانلود محدود نمی‌شود. پایداری اتصال، تأخیر شبکه، دسترسی قابل پیش‌بینی به سرویس‌های داخلی و خارجی و کاهش قطعی‌های مقطعی، از عوامل مهمی هستند که تجربه روزمره کاربران را شکل می‌دهند. برای کسب‌وکارهای آنلاین نیز کیفیت اتصال مستقیماً با امکان ارائه خدمات، ارتباط با مشتریان و ادامه فعالیت اقتصادی مرتبط است.
با این حال، اظهارات مطرح‌شده درباره ارتقای کیفیت اینترنت، وعده‌ای کلی است و هنوز برنامه زمان‌بندی‌شده یا شاخص مشخصی برای سنجش میزان پیشرفت آن اعلام نشده است. به همین دلیل، ارزیابی عملی این سیاست به اطلاعیه‌های بعدی دولت، وزارت ارتباطات و نهادهای مسئول بستگی دارد.
آیا رفع فیلترینگ به‌زودی و به‌طور کامل انجام می‌شود؟
بر اساس آنچه تاکنون منتشر شده، نمی‌توان زمان دقیقی برای پایان کامل محدودیت‌ها تعیین کرد. سخنان عارف بیشتر بر اصل تصمیم‌گیری برای رفع فیلترینگ و اجرای تدریجی آن تمرکز دارد و درباره تاریخ مشخص، فهرست پلتفرم‌ها یا مرحله نهایی اجرای طرح توضیحی ارائه نمی‌کند.
بنابراین، کاربران باید میان «تصمیم برای حرکت به سمت رفع فیلترینگ» و «رفع عملی محدودیت‌ها» تفاوت قائل شوند. تحقق مرحله دوم نیازمند ابلاغ رسمی، تصمیم نهادهای ذی‌ربط و اجرای فنی آن است. هرگونه خبر درباره رفع فیلتر یک پلتفرم مشخص، تا پیش از اعلام رسمی، باید با احتیاط بررسی شود.