آمارهای منتشرشده از آزمون سراسری نشان میدهد دختران در سالهای اخیر همچنان اکثریت داوطلبان کنکور را تشکیل میدهند. در نوبت دوم آزمون سراسری سال ۱۴۰۳، از مجموع ۹۸۴ هزار و ۲۱۴ داوطلب، ۶۲۰ هزار و ۵۵۷ نفر زن و ۳۶۳ هزار و ۶۵۷ نفر مرد بودند؛ به این ترتیب، سهم زنان به حدود ۶۳ درصد و سهم مردان به حدود ۳۷ درصد رسید. این ارقام نشان میدهد از هر سه داوطلب، تقریباً دو نفر دختر بودهاند. ([iusnews.ir](https://iusnews.ir/fa/news-details/510534/%D8%A2%D8%B2%D9%85%D9%88%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D9%86%D8%B1-%D9%88-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%E2%80%8C-%D9%86%D9%88%D8%A8%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D9%85-%DA%A9%D9%86%DA%A9%D9%88%D8%B1-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B3-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%AF/?utm_source=openai))
با این حال، باید میان «سهم داوطلبان» و «نتیجه نهایی آزمون» تفاوت گذاشت. بیشتر بودن تعداد دختران در میان ثبتنامکنندگان یا شرکتکنندگان، بهتنهایی به معنای موفقیت بیشتر آنان در رتبههای برتر یا پذیرش دانشگاهی نیست. این آمار در درجه نخست، تصویری از الگوی مشارکت جنسیتی در آزمون سراسری ارائه میکند.
چرا دختران در مجموع داوطلبان کنکور اکثریت دارند؟
سهم ۶۳ درصدی دختران در نوبت دوم کنکور ۱۴۰۳ ادامه روندی است که در چند سال گذشته نیز در آمارهای آزمون سراسری دیده شده است. در نوبت اول همان آزمون نیز گزارشهای منتشرشده از حضور حدود ۶۳ درصدی زنان در میان شرکتکنندگان حکایت داشتند. ([t.me](https://t.me/s/amarfact?after=318&utm_source=openai))
توضیح علت این روند به یک عامل واحد محدود نمیشود. تفاوت در انتخاب مسیرهای تحصیلی، میزان تمایل به ادامه تحصیل، شرایط ورود به بازار کار، وضعیت خدمت وظیفه عمومی برای پسران و جذابیت متفاوت رشتههای دانشگاهی میتواند بر تصمیم داوطلبان اثر بگذارد. با این حال، بدون انتشار یک مطالعه رسمی و جامع، نمیتوان سهم دقیق هر یک از این عوامل را تعیین کرد.
همچنین افزایش سهم دختران در میان داوطلبان به این معنا نیست که تعداد کل داوطلبان در همه سالها افزایش یافته است. شمار شرکتکنندگان کنکور در دورههای مختلف با توجه به تغییرات جمعیتی، سیاستهای سنجش و پذیرش، سوابق تحصیلی و شرایط آموزشی تغییر میکند؛ بنابراین مقایسه درصدها باید همراه با توجه به تعداد کل داوطلبان انجام شود.
کدام گروههای آزمایشی بیشترین سهم دختران را دارند؟
تفکیک آمار بر اساس گروههای آزمایشی نشان میدهد برتری دختران در همه گروهها یکسان نیست. در گروه علوم تجربی، سهم دختران در آمارهای منتشرشده حدود ۶۷ درصد گزارش شده است؛ در گروه علوم انسانی نیز زنان حدود ۶۵ درصد داوطلبان را تشکیل دادهاند. در گروه زبانهای خارجی، سهم زنان حدود ۶۵ درصد اعلام شده و در گروه هنر این سهم به حدود ۷۸ درصد رسیده است. ([independentpersian.com](https://www.independentpersian.com/node/398096/%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C/%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4-%D8%AA%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D9%BE%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%AD%D8%B5%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C?utm_source=openai))
این ارقام نشان میدهد بیشترین فاصله جنسیتی در گروه هنر دیده میشود. در نوبت دوم کنکور ۱۴۰۳، ۳۵ هزار و ۷۷۹ زن در گروه هنر ثبتنام کرده بودند که حدود ۷۸ درصد کل داوطلبان این گروه را شامل میشدند؛ شمار مردان این گروه نیز ۱۰ هزار و ۲۵۲ نفر، معادل حدود ۲۲ درصد، اعلام شده است. ([iusnews.ir](https://iusnews.ir/fa/news-details/510534/%D8%A2%D8%B2%D9%85%D9%88%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D9%86%D8%B1-%D9%88-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%E2%80%8C-%D9%86%D9%88%D8%A8%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D9%85-%DA%A9%D9%86%DA%A9%D9%88%D8%B1-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B3-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%AF/?utm_source=openai))
در گروه زبانهای خارجی نیز سهم دختران بیش از ۷۰ درصد گزارش شده است. با وجود این، میزان دقیق سهم زنان و مردان ممکن است در هر نوبت برگزاری و هر سال متفاوت باشد؛ زیرا داوطلبان میتوانند در کنار گروه اصلی، در گروههای هنر یا زبان نیز اعلام علاقهمندی کنند و همین موضوع بر تعداد ثبتنامها اثر میگذارد.
آیا گروه ریاضی همچنان متفاوت است؟
گروه علوم ریاضی و فنی تنها گروهی است که در آن سهم پسران از دختران بیشتر گزارش شده است. بر اساس آمار منتشرشده درباره کنکور ۱۴۰۳، حدود ۶۵ درصد داوطلبان این گروه مرد و حدود ۳۵ درصد زن بودند. در مقابل، در گروههای علوم تجربی، علوم انسانی، هنر و زبانهای خارجی، سهم دختران بیشتر بوده است. ([kayhan.london](https://kayhan.london/1403/04/25/354013/?utm_source=openai))
این تفاوت، یکی از پایدارترین الگوهای قابل مشاهده در توزیع جنسیتی داوطلبان کنکور است؛ اما از این آمار نمیتوان درباره توانایی علمی دختران یا پسران در یک رشته نتیجهگیری کلی کرد. انتخاب رشته، دسترسی به آموزش، وضعیت اقتصادی خانواده، چشمانداز شغلی و فضای فرهنگی هر دوره، همگی میتوانند بر ترکیب داوطلبان اثر بگذارند.
این آمار چه چیزی را نشان میدهد و چه چیزی را نه؟
آمار موجود نشان میدهد دختران از نظر تعداد شرکتکنندگان، در مجموع آزمون سراسری و در بیشتر گروههای آزمایشی حضور پررنگتری دارند. با این حال، این دادهها بهتنهایی درباره کیفیت عملکرد، میانگین نمرات، تعداد پذیرفتهشدگان یا سهم رتبههای برتر اطلاعات کاملی ارائه نمیکنند. برای بررسی چنین موضوعاتی باید آمار رسمی نتایج، رتبههای برتر و پذیرش نهایی به تفکیک جنسیت و گروه آزمایشی نیز منتشر و تحلیل شود.
بنابراین، تعبیر دقیقتر این است که دختران در سالهای اخیر در میان داوطلبان کنکور اکثریت داشتهاند و این برتری در گروههای هنر، زبان، علوم تجربی و علوم انسانی بیشتر دیده میشود؛ در حالی که گروه ریاضی و فنی همچنان تنها گروه با سهم بالاتر پسران است.
منبع رسمی و پیگیری
ارقام مربوط به نوبت دوم آزمون سراسری سال ۱۴۰۳ در گزارشهای خبری با استناد به آمار سازمان سنجش آموزش کشور منتشر شده است. برای بررسی دقیقتر روند سالانه، باید اطلاعیهها و گزارشهای آماری رسمی سازمان سنجش یا سازمان ملی سنجش و ارزشیابی نظام آموزش کشور درباره هر نوبت آزمون جداگانه بررسی شود.